مراحل تاسیس کارخانه کود بخش اول

مراحل تاسیس کارخانه تولید کود

کودها یکی از اساسی ترین نیازهای کشاورزان در سراسر جهان می باشد و روز به روز بر تنوع آن افزوده می شود و تجارت بزرگی بر روی خرید و فروش کودها وجود دارد .

ما در یک سری مقالات سعی خواهیم کرد مراحل تاسیس یک کارخانه کود را به شما آموزش دهیم .

اولین مرحله شناخت شما از کودهاست:

کودها از نظر ساختاری به دو نوع تقسیم می شود

• کودهای شیمیایی
• کودهای آلی (ارگانیک )

کودهای شیمایی : این نوع کودها از ترکیب مواد شیمیایی و در مواردی مواد معدنی  در یک فرایند شیمیایی مواد در شرایط خاص مانند خلع یا در معرض قرارگرفتن سایر ماده ها یا گازها بدست می آید .

این فرایند اکثرا در پتروشیمی ها و کارخانجات خاص انجام می شود و تقریبا بیشتر آن در کنترل دولت است . مثلا اوره یا نیتروژن 46% یکی از آن محصولات است – یا سوپر فسفات تریپل یا دی آمونیوم فسفات جزو این گروه هستند .این کود ها اکثرا تک عنصری بوده و ماده اولیه سایر کودها هم می باشند . در حوزه تولید و خرید و فروش کودها نام npk  در بیشتر کودها به کار می رود

N : نیروژن

. مشخصات پایه (هویتی):

• نام: نیتروژن
• نماد شیمیایی: N
• عدد اتمی: ۷ (یعنی ۷ پروتون در هسته دارد)
• جایگاه در جدول تناوبی: دوره ۲، گروه ۱۵ (گروه نیتروژن)

۲. مشخصات ظاهری و فیزیکی (در حالت معمولی):

• رنگ و بو: گازی بیرنگ، بیبو و بیمزه
• حالت در دمای اتاق: گاز
• فراوانی در هوا: حدود ۷۸٪ از هوای تنفسی را تشکیل میدهد.

۳. مشخصات شیمیایی (واکنشپذیری):

• واکنشپذیری: به دلیل داشتن پیوند سهگانه خیلی قوی، غیرفعال و بیاثر است و به راحتی با مواد دیگر واکنش نمیدهد.
• قابلیت اشتعال: نه میسوزد و نه کمک به سوختن میکند.

۴. مشخصات زیستشناختی (نقش در زندگی):

• برای همه موجودات زنده ضروری است (چون در ساخت پروتئین و DNA نقش دارد).
• گیاهان و حیوانات نمیتوانند مستقیماً از گاز نیتروژن هوا استفاده کنند و باید به ترکیبات دیگر (مثل کود) تبدیل شود.

۵. نکته ایمنی بسیار مهم:

• سمی نیست، اما اگر جای اکسیژن را بگیرد، باعث خفگی میشود.
• حالت مایع آن بسیار سرد (۱۹۶- درجه) است و تماس با آن باعث سرمازدگی شدید میشود.

P : فسفر

• 
  نام: فسفر
• نماد شیمیایی: P
• عدد اتمی: ۱۵ (یعنی ۱۵ پروتون در هسته دارد)
• جایگاه در جدول تناوبی: دوره ۳، گروه ۱۵ (درست زیر نیتروژن)

۲. مشخصات ظاهری و فیزیکی (در حالت معمولی):

• رنگ و شکل: در طبیعت به چند شکل (آلوتروپ) دیده میشود:
  • فسفر سفید: مومی، شفاف و به رنگ زرد کمرنگ (بسیار خطرناک و قابل اشتعال)
  • فسفر قرمز: پودری به رنگ قرمز تیره یا قهوهای (ایمنتر و پایدارتر)
• حالت در دمای اتاق: جامد
• فراوانی در پوسته زمین: حدود ۰.۱٪ را تشکیل میدهد و هرگز به صورت خالص در طبیعت یافت نمیشود.

۳. مشخصات شیمیایی (واکنشپذیری):

• واکنشپذیری: برعکس نیتروژن، بسیار واکنشپذیر است و هرگز به صورت آزاد در طبیعت دیده نمیشود.
• قابلیت اشتعال: فسفر سفید با اکسیژن هوا به خودی خود واکنش داده و خود به خود آتش میگیرد (بنابراین زیر آب نگهداری میشود).

۴. مشخصات زیستشناختی (نقش در زندگی):

• برای همه موجودات زنده ضروری است (جزء اصلی ساختار DNA، RNA و غشای سلولی به نام فسفولیپیدها و همچنین استخوانها و دندانها).
• گیاهان آن را به شکل فسفات از خاک جذب میکنند و حیوانات با خوردن گیاهان، فسفر مورد نیاز خود را تأمین میکنند.

۵. نکته ایمنی بسیار مهم:

• فسفر سفید بسیار سمی و کشنده است و تماس با پوست باعث سوختگی شدید شیمیایی میشود.
• گرد و غبار فسفر قرمز نیز برای ریهها مضر است و باید با احتیاط از آن استفاده کرد.

: فسفر = جامد، واکنشپذیر و آتشگیر (نوع سفید)، برای ساخت DNA و استخوان ضروری، نوع سفید بسیار سمی و خطرناک است.

K : پتاسیم

۱. مشخصات پایه (هویتی):

• نام: پتاسیم (پوتاسیم)
• نماد شیمیایی: K (از واژه لاتین Kalium)
• عدد اتمی: ۱۹ (یعنی ۱۹ پروتون در هسته دارد)
• جایگاه در جدول تناوبی: دوره ۴، گروه ۱ (فلزات قلیایی)

۲. مشخصات ظاهری و فیزیکی (در حالت معمولی):

• رنگ و شکل: فلزی نرم، نقرهای-سفید و براق (اما خیلی سریع در هوا کدر میشود)
• حالت در دمای اتاق: جامد (آنقدر نرم است که با چاقو بریده میشود)
• فراوانی در پوسته زمین: حدود ۲.۴٪ (هفتمین عنصر فراوان در پوسته زمین)

۳. مشخصات شیمیایی (واکنشپذیری):

• واکنشپذیری: بسیار بسیار واکنشپذیر است. به قدری با آب واکنش شدید میدهد که جرقه و شعله تولید میکند (و گاز هیدروژن آزاد میکند).
• نکته: هرگز در طبیعت به صورت خالص یافت نمیشود و همیشه به شکل ترکیب (مانند نمکهای پتاسیم) است.

۴. مشخصات زیستشناختی (نقش در زندگی):

• برای همه موجودات زنده ضروری است (نقش کلیدی در عملکرد عصبها، انقباض عضلات (از جمله قلب)، تنظیم فشار خون و تعادل آب در بدن دارد).
• گیاهان آن را از خاک جذب میکنند و کمبود آن باعث زردی و ضعف گیاه میشود.
• بدن انسان روزانه به مقدار مشخصی پتاسیم (از طریق میوههایی مثل موز، سیبزمینی و سبزیجات) نیاز دارد.

۵. نکته ایمنی بسیار مهم:

• فلز پتاسیم با رطوبت هوا یا آب واکنش شدید و انفجاری دارد (هیدروژن تولید شده مشتعل میشود).
• هرگز نباید با دست خالی لمس شود و باید در روغن یا نفت سفید نگهداری شود.

خلاصهتر از این: پتاسیم = فلز نرم نقرهای، فوقالعاده واکنشپذیر و انفجاری با آب، برای اعصاب و عضلات حیاتی است، در طبیعت بهصورت خالص وجود ندارد.

حالا هر سه عنصر اصلی کودی (NPK) را داریم:

• N = نیتروژن (برای رشد رویشی و سبزینگی)
• P = فسفر (برای ریشهزایی و گلدهی)
• K = پتاسیم (برای مقاومت و کیفیت میوه)

این سه عنصر از بنیادی ترین مواد در حوزه کشاورزی هستند و از این سه عنصر تعداد زیادی کودهای ترکیبی تولید می شود مانند :

کود  npk ترکیبی 10-10-10

کود   npk ترکیبی 20-20-20

 و....

در حوزه کودهای شیمیایی سولفات ها و نیترات ها و تعداد زیادی کود تک عنصره و ترکیبی وجود دارد که در صورت نیاز یا درخواست شما عزیزان در قالب یک مقاله جدا تقدیم می شود .

تا اینجا شما با کودهای شیمیایی آشنا شدین و در آینده به درد شما خواهند خورد

• کودهای آلی (ارگانیک )

کود آلی به مجموعهای از مواد افزودنی به خاک گفته میشود که ریشه در طبیعت داشته و از تجزیه و تخمیر بقایای موجودات زنده (اعم از گیاهان، جانوران و میکروارگانیسمها) یا محصولات فرعی آنها به دست می آید. این کودها برخلاف کودهای شیمیایی که سنتز شده و مستقیماً عناصر خاصی را به صورت محلول در اختیار گیاه قرار میدهند، خاک را به عنوان یک سیستم زنده هدف قرار میدهند** و سعی در احیای تعادل طبیعی آن دارند.

یک تعریف دقیقتر از کود آلی، آن را چنین توصیف میکند: "هر ماده آلی که به خاک افزوده میشود تا ضمن تأمین عناصر غذایی ضروری برای رشد گیاه، خواص فیزیکی (بافت و تهویه)، شیمیایی (ظرفیت تبادل کاتیونی و pH) و بیولوژیکی (تنوع و جمعیت میکروبی) خاک را در بلندمدت بهبود بخشد."

ویژگیهای ذاتی یک کود آلی (در تعریف آن نهفته است):

۱. منشأ زیستی: همه کودهای آلی از یک منبع زنده (حیوانی، گیاهی یا میکروبی) نشأت گرفتهاند و بنابراین حاوی کربن آلی هستند که برای حیات میکروبی خاک ضروری است.

۲. تجزیه پذیری تدریجی: عناصر موجود در این کودها (به ویژه نیتروژن) به صورت ترکیبات آلی پیچیده هستند و برای تبدیل شدن به فرم قابل جذب برای گیاه (مانند نیترات یا آمونیوم)، باید توسط میکروارگانیسمهای خاک تجزیه و معدنی شوند. این فرآیند باعث آزادسازی تدریجی و کند مواد غذایی میگردد.

۳. محتوای ماده آلی (هوموس): یکی از مهمترین بخشهای هر کود آلی، ماده هوموسی (هوموس) است که پس از تجزیه کامل به وجود میآید. هوموس خود یک ترکیب پایدار و تیره رنگ است که مسئول اصلی افزایش حاصلخیزی درازمدت خاک محسوب میشود و توانایی خاک در نگهداری آب و عناصر غذایی را چندین برابر افزایش میدهد.

۴. حامل میکروارگانیسمهای مفید: یک کود آلی پوسیده و باکیفیت، صرفاً یک ماده شیمیایی نیست؛ بلکه محیطی زنده برای رشد و تکثیر باکتریها، قارچهای مفید و موجودات ریز خاک به شمار میرود که خود نقش کلیدی در چرخه عناصر و محافظت گیاه در برابر بیماریها دارند.

تفاوت مفهومی کلیدی:

برای درک بهتر تعریف، باید بدانیم که کود آلی "یک غذای آماده برای گیاه" نیست، بلکه "یک سفره برای میکروبهای خاک" است. گیاه به واسطه این میکروبها تغذیه میکند و میکروبها نیز به واسطه مواد آلی، انرژی و زندگی مییابند. به بیان دیگر، هدف نهایی کود آلی، احیای چرخه غذایی طبیعی خاک است، نه صرفاً افزایش موقت محصول از طریق تغذیه مستقیم و بیرویه.

چه موادی در تعریف کود آلی قرار میگیرند؟

بر اساس این تعریف، طیف وسیعی از مواد را شامل میشود:

- فضولات حیوانی (پوسیده و کمپوست شده)

- بقایای گیاهی (کاه، کلش، برگ درختان و کود سبز)

- ضایعات صنایع تبدیلی (پودر خون، پودر استخوان، پوسته برنج)

- کمپوستهای حاصل از تفاله های میوه، سبزیجات و زباله های آلی

- ورمیکمپوست (حاصل فعالیت کرمهای خاکی)

- ترکیبات میکروبی (کودهای زیستی یا بیولوژیک)

در پایان، مهمترین نکتهای که در تعریف کود آلی باید به خاطر بسپارید این است که ارزش آن صرفاً به درصد نیتروژن، فسفر یا پتاسیم آن نیست، بلکه بیشتر به توانایی آن در بهبود کیفیت کلی خاک و ایجاد یک اکوسیستم زیرزمینی پویا و سالم برمیگردد. به همین دلیل است که در کشاورزی پایدار و ارگانیک، مصرف کود آلی نه یک انتخاب، بلکه یک اصل اساسی برای بقای خاک و تولید محصول سالم محسوب میشود.

شما تا اینجا با کودها و طبقه بندی آنها آشنا شدین

به صورت خلاصه ذکر می کنم که هر کدام از این کودها .چه شیمیایی و چه آلی نیاز به مجوزات خاص دارد و در مکانهای جداگانه قابل تاسیس می باشد و ارگان متفاوتی متولی آن است . این مورد در مقاله جداگانه توصیف خواهد شد .

اینجا پایان بخش اول بود برای دیدن بخش دوم کلیک کنید 

جهت مشاوره با شماره 09132258738 تماس بگیرید